ویالانچی وغیره درروستاهای گیلان برای برخورداری ازجوجه شماری های سرخرمن

-وخالی کردن جیب کشاورزان گیله مرد با انگشت گذاشتن روی احساسات و اعتقادات

 واموزه های دینی انها.....سروده طنز گیلکی برای اننبساط خاطر کاربران محترم گیلانی

************* 

(تعزیه خوان)

 ********************

۱*********

پائیز روزان تعزیه به فومنات

(اوایل پاییزدرفومنات شبیه خوانی دایر میشود )

رودسرولنگرود وتولمات

(ازرودسر ولنگرود گرفته تا تولمات) 

وابزنید خیمه وتخته کتام

(باید خیمه وخرگاه دایرکنند) 

تا بکونید تعزیه خوانی مدام

(تا بتوانندنمایش بدهند) 

حرمله وشمر ویزید وخولی

(حرمله وشمر ویزید وخولی بدلی ) 

ژست گیرید دهاتی ره سوسولی

(برای روستاییان ژست سوسولی میگیرند) 

پیسه تقی قماره جه سرآمد

(تقی کچل که قبلا"قمارباز حرفه ایی بود) 

نغودبالله بوبوهه محمد(ص)

(نعوذباالله بدل پیامبرباشد) 

تی لبا گازبیگیرجه اون ابوالفص

(لبت را گازبگیر ازاین بدل حضرت ابوالفضل"ع" )

ذاهار بکود مردمه دیل بترکص

( یک عربده میکشه که ذهره مردم اب میشه)

ایمام حسینا آوره جه کسما

( بدل امام حسین"ع"هم اهل کسما" ست)

دادزنه عباس علی -عی سه ما

(بدل کاردیگر هم خودش روعباس"ع" معرفی میکنه)

ایمام حسینه بدلی رشتی یه

(بدل امام حسین"ع"گاهی هم یکی ازاهالی رشت است)

مسلم قلابی باغه دشتی یه

(بدل مسلم هم ازروستای باغدشت است)  

حیفه کی مسلم بوبوهه میرزالی

(خیلی حیف است که میرزا علی جای مسلم تکیه بزند) 

حر بوبوهه کاس خانم مشتالی

(مشهدی علی پسر"خانم چشم ابی" بدل حرباشد)

فنگی عاشور مسلم پیلاپسر

( عاشور که تو دماغی حرف میزند بدل پس بزرگ مسلم باشد)

مردمه گاوه طویلا شو به سر

(کسی که مردم اورا به نام گاو دزد میشناسند) 

گردی یو هیرون کشه کوچی برار

(برادرکوچیکه اش هم معتاد است) 

چمار سرامشتی یه هیچی ندار

(درچمارسرای رشت جزارازل واوباش است) 

۲******************

تیمور فومنی بوبوهه یزید

(تمیمورفومنی نقش بدل یزید است) 

بازار روزان فروشه ماهی سفید

(روزهای بازارمحلی شغلش ماهی فروشی است) 

ارداله یوسف صومعه سرائی

(یوسف لنگ درازصومعه سرایی) 

بجای خولی کونه خودنمائی

(نقش بدل خولی را بازی میکند) 

شمره بدل جه انزلی غازیان

(بدل شمر هم اهل غازیان بند انزلی است) 

ذهله کونید از اونه هیبت زاکان

(ازهیبتش بروبچه ها-ذهرترک میشوند) 

۳**********************

نوروزعلی مردخه ائی زینبه

(نوروز علی که اهل روستای "مردخه"تولم هست-بدل حضرت زینب است) 

شبیه زن -مرداکه خیلی گبه

( یک مرد بدل یک خانم محترم ومقدس هست؟!)

اونم  چی؟پیرزاله هفتاساله

(انهم چی ؟! یک مرد هفتاد ساله؟!)

قوز بوکوده -فورجاقاسه مچاله

(پیرمردکمرخمیده ودرب وداغون) 

شبیه لیلا عی سه -کورده پرویز 

(پرویزکرده هم نقش بدل لیلاست) 

سکینه یه -بدل ابوله گشنیز

((ابوالقاسم قمارباز-گه به ابول گشنیزمعروف است بدل حضرت سکینه؟!) 

ممدلی ام- شبیه ام کلثوم

(محمد علی هم بدل-حضرت کلثوم؟!) 

نعمت شاهال ربابه زار ومظلوم

(نعمت شغال هم بدل حضرت رباب؟! ) 

حسن میکانیکم علی اکبره

(حسن مکانیک هم بدل حضرت علی اکبر؟!) 

کوچی دانه متکایم علی اصغره

(یک بالشت کوچک بجای حضرت علی اصغر؟!) 

۴**********************

 استا عباده مادیان ذوالجناح

(مادیان استاد عبادالله را ذوالجناح درست میکنند) 

بدرد خوره برای هردو جناح

( که برای سواری دادن بدردهردو لشکر کفروحق میخورد)

سیدعلی ام -امرو- یزیده سره

(سیدعلی هم یکروزجز دارو دسته یزید است) 

فردا دی نی-سبز- کمر شال داره

(اما روز دیگربا لشکر حق همکاری میکند)  

سیاه خلاف ملاف دوکوده حسن

(حسن هم لباس سیاه میپوشد) 

جه پشت خیمه آیه به ذی الجوشن

(ازپشت خیمه ناگهان بدل ذوالجوشن است ولباسش قرمز) 

 الش واگردان بوهه- گاه وگدار

( فقط  تغییر لباس میدهند)

توفیری نوکونه-وارد-و ناشی کار

(ازعهده آن نقش خود بربیایند یانه- چندان مهم نیست) 

پیلی آدمان بخدا جاخورد

(نه تنها آدمای بزرگ ازناواردی انها جامیخورند) 

زاک وزوکان به لودگی پی بورد

(بلکه بچه های کوچک هم میفهمند چی به چی هست) 

آمیرزایم تعزیه کارگردانه

(اقامیرزا-هم کارگردان معروف تعزیه است) 

شصت مرا لشکرا گر گر دانه؟!

(چنان ماهرست که با انگشت شست شبیه خوانی را اداره میکند) 

تا دینه تعزیه- کرا- اوچی ناخه

(وقتی ببینه مردم ازتعزیه دارند متفرق میشوند)  

شمشیرانه صدا بازم دی پی چناخه

( فوری دستور میدهد شمشیربازی را ازسربگیرند)

دعوا تماشا دوباره گرما-به

(دوباره با دعوا وجنگ وجدل مجلس رو گرم میکنه) 

مردمه دیل یزید ره -نرما -به

(دل مردم ناراضی رابا جنگیدن یزید بدست میاره)

***

***************************

صدای کرناف آیه از بقعه ور

(صدای شیپوروطبل وازسمت بقعه آبادی بگوش میرسد) 

خوآمرا- غور غور- کونه- کبلا صفر

(کربلایی سفر-باخودش غرغرمی کند )

کبلاصفرا- غیضا گیفته- هاچین

( حسابی ازدست انها خشمگین شده)

می آمرا- گه- عی پچه- عاشانه- بی دین

(بمن میگوید ترا بخدا-به کاراین جماعت کمی دقت کن) 

بهار کویا؟! لش داره تعزیه خوان

(موقع بهارکه کارگیله مردان شروع میشوداینهاکجاهستند) 

بیجارا- اشکل بوکونه یا فوران

(مزرعه رابرای نشا-شخم بزندوآماده سازی کند) 

پیلا سوفا- توم بوبوره- بجار سر

( با سبدهای چوبی ازخزانه نهال شالی را به شالیزار ببرد)

پاپروس باغا- کاشت بوکونه- سراسر

(باغ توتون را سرتاسرزیرکشت ببرد) 

غیر ناهار- شوره کولی -بوخوره

(صبحانه را درشالیزاربرنج سرد وماهی شور بخورد) 

میوه ادا- تورشه هالی- بوخوره

(بجای میوه گوجه سبزترش بخورد) 

نوغانه برگا-فاگیره -لولمان

( ازروستای دور لولمان-برای کرم ابریشم برگ توت بیاورد)  

پیله-واستی-پوچاکونه -استخوان

(استخوانش پوچ شود تاپیله ابریشم بدست اورد)

شیر بدهه جاغلا بجار مرزه-سر

(زن شالیکاربچه را درشالیزار شیرمیدهد) 

زالو بوکوشه-خوتنبان درزه- سر

(زالوی خونخوارشالیزارخون ساق پایش را میمکد) 

دوهزار وده شی-بج وکج-بفروشه

(باهزار بدبختی ازفروش شالی وابریشم وتوتون پولی بدست بیاورد) 

تعزیه خوان- چیره اونا-بدوشه؟! 

(بعدشبیه خوانان بیایندازکف او به ناحق درآورند) 

*****************

تعزیه خوان پائیزه حسنا دانه

(شبیه خوانها ازوضع کشاورزدرپاییز خبردارند) 

گیله کرات- سوکولی بوبوسته -خوانه

( کبکشان خروس  می خواند) 

تل انبارا شالی دره تاخردار

( درتل انبارهم تاسقف شالی هست)

گیلک تا-بج داره- نیه خبردار

(گیله مردان دست ودلباز هستندوخبرازحیله ومکر ندارند) 

نصفا- واشهری بوبوره- هاچی نی

(نصف محصول شانرا شهری ها به مفت ازچنگش درمی اورند)

نصفا کلاغ بوخوره با- چی چی نی

(نصف دیگر راهم کلاغها وگنجشکها) 

نصفا بازار موج بوبوره -یالانچی

(مقداری دیگررا دست فروشهای دوره گرد-وریسمان بازان) 

نصفا آمیرزا بوخوره -قهوه چی

(مقدارزیادی هم نصیب شبیه خوانها وقهوه چی ها) 

نصفه دیگرا-بوخوره پهلوان

( مقداری هم پهلوانهای کشتی گیر)

خال بوکوبسته خرسه -افعی یا خو-جان

(معرکه گیرانی که روی تن وبازوی خودمارکبرای خالکوبی کرده اند) 

آمان- چی پول- فادیم -به تعزیه خوان

(آخه مابرای چی باید به شبیه خوانها وامثالهم پول بدهیم) 

بیل نزه- کلنگ نزه -نده جان

(نه بیل زدند ونه کلنگ وزحمتی نکشیده اند) 

کشتی گیرا بورم فادم بهتره

(به کشتی گیران محلی جایزه بدهم خیلی عالی ست) 

باعثه سربلندی یه کشوره

(برای ما وملت وکشور باعث افتخارند) 

اگر اونه هیکلا- قوربان بوشوم

 (اگر فدای هیکل ورزشی اش هم بروم جادارد)

می بالاجاه-بازو بوخه قورقوشم

(بازوی قهرمان من عین سنگ سنگین وستبرمیشود) 

*******************

تعزیه خوان وامتعهد ببه

(شبیه خوان باید یک تعهداخلاقی هم داشته باشد ) 

قمار بازو لات ومنافق نبه

 (قمارباز ولات ومنافق نباشد)

سالی چهار رکعت نماز بخوانه

(سالی دوسه رکعت نماز بخواند وتارک الصلاه نباشد) 

ایزه حدیث -ایزه مقتل -بدانه

(مقداری اطلاعات مذهبی وتاریخی داشته باشد) 

شرطه آمی امامانا-نی گیره

(ادای امامان مارا دربیاورند)

مردمه روزیه ناحق -جی گیره

(وناحق ازگلوی مردم روزی اشان را بگیرند)

------

گیلک کرا بج بینه ماهه مرداد

((درشدت گرمای مرداد گیله مرد درحال درو کردن است)) 

تعزیه خوان مسجده ور کشه داد

(شبیه خوان درمحوطه مسجد معرکه گرفته) 

گویه بزن طبل وشیپور بنه واز

 (به نوازنده ها دستور میدهد طبل وشیپور بنوازند)

بین دو لشکر اختلاف بیانداز

(بین لشکر کفروحق دوباره اختلاف بیاندازند) 

بعدا"-خودت تره-بی نی شین--کناره

(بعدخودکارگردانش کناری راحت بنشیند) 

درشته پولانا-بوکون شماره

(وپولهای درشت را بشمارد) 

می زن وزاکان بوشاعید تماشا

( زن وبچه من رفته اند تماشا)

طبله صدا-ایشتاوا-داشتن نیشا

(کسیکه صدای همهمه شبیه خوانها را بشنوددرخانه بند نمیشود) 

می بج -اگر- چوت بزنه-جه باران

(اگر شالیزار من خراب شودازبی کارگری) 

وای به حاله شمره تعزیه خوان

(وای به حال این شبیه خوانها-خصوصا" بدل شمر) 

-----------------------

تعزیه خوانی برار جان گونایه

(برادرمن-شبیه خوانی گناه است) 

واقف ماجرا-فقط خدایه

 (خداخودش ازاین موضوع خبردارد وبس)

خلاصه -کفره-اعمل -فومنی

(خلاصه فومنی این عمل کفر وشرک است) 

تو"روشن"ی چیره قوبیل نوکونی؟! 

( توکه ادم روشنفکری هستی چرا قبول نمیکنی)

**********************